Ciepło, coraz cieplej

W naszej strefie klimatycznej, nieodzownym elementem każdego domu, mieszkania czy innych rodzajów nieruchomości jest ogrzewanie. W najłatwiejszej sytuacji są osoby, które mają możliwość podłączenia się do sieci miejskiej, ponieważ to eliminuje dylemat, a daje wygodę. W tej chwili opłaty za ogrzewanie pobierane przez dostawców zewnętrznych spółdzielnie, przedsiębiorstwa energii cieplnej itp., są na tyle korzystne, że nie opłaca się nam montować własnych urządzeń produkujących ciepło. W wielu jednak miejscach jednak nie ma możliwości pobierania ciepła od producentów zewnętrznych i tu zaczyna się prawdziwy dylemat – jak zapewnić wydajne i ekonomiczne źródło ciepła i ciepłej wody dla swojego domu, tak, aby przy okazji nie zrujnować swojego portfela.

Trzeba sobie zadać przede wszystkim kilka podstawowych pytań i zapamiętać ważne informacje. Istotna będzie informacja, jaka jest całkowita powierzchnia do ogrzania, jakim źródłem zasilania będziemy dysponować, a także, jakie kwoty możemy przeznaczyć na wyposażenie swojej kotłowni czy wykonanie instalacji grzewczej w mieszkaniu. Te kryteria będą miały kluczowy charakter przy podejmowaniu decyzji.

W zasadzie od kwestii finansowych należy zacząć, ponieważ bez tego, nie ma po co snuć bujnych planów. Przecież od kwoty, jaką możemy przeznaczyć na naszą kotłownię uzależniona jest konfiguracja urządzeń, jakie w niej zamontujemy. Warto przy okazji zapoznać się z kosztami urządzeń, instalacji i eksploatacji wybranych opcji ogrzewania. Spróbujmy omówić te najpopularniejsze. Najtańsze na rynku są piece jednofunkcyjne, które ogrzewając albo mieszkanie, albo wodę użytkową. Najczęściej jednak stosowane są piece dwufunkcyjne, czyli obsługujące instalacje zarówno podgrzewania wody, jak i C.O. Gdy dokonamy pierwszego wyboru –typ pieca, możemy zacząć analizować rodzaje pieca danego typu.

I tak od najprostszego mamy piece: atmosferyczne, z zamkniętą komorą spalania – turbo, kondensacyjne. Piece atmosferyczne pobierają powietrze potrzebne do procesu spalania bezpośrednio ze swojego otoczenia, bez żadnej kontroli mieszanki trafiającej do komory spalania. Urządzenia te są tanie, proste w konstrukcji, raczej niezawodne, ale bardzo nieekonomiczne w użytkowaniu, zazwyczaj o stałej mocy grzewczej i stałych nie dających się regulować parametrach pracy palnika. Droższa opcja, czyli piece z zamkniętą komorą spalania pracują na zasadzie silnika z wtryskiem. Do komory, gdzie następuje proces spalania, trafia wcześniej przygotowana mieszanka paliwa z powietrzem. Proces spalania jest w pełni kontrolowany, zaś palniki dysponują zazwyczaj możliwością regulacji parametrów pracy. Daje nam to sporą oszczędność koniecznych kosztów. Kotły tego typu są o wiele bardziej oszczędne, zazwyczaj jednak są droższe i z racji na występowanie dodatkowych urządzeń bardziej zawodne. Piecami o najwyższych parametrach są piece kondensacyjne. Piece te poprzez zastosowanie złożonego procesu spalania jak i odprowadzania spalin dysponują bardzo wysoką wydajnością i dużą oszczędnością paliwa, ponieważ dodatkowe oszczędności możemy uzyskać z redukcji systemu wentylacji i komina spalinowego.

Mimo wszystko są to jednak urządzenia drogie, a dodatkowo na nich nie kończą się nasze wydatki, ponieważ należy do nich przygotować dodatkową instalację odprowadzającą kondensat powstały w procesie schładzania spalin i z racji na złożoność są najmniej niezawodne. Dodatkowo do kosztów naszej kotłowni musimy doliczyć urządzenia wspomagające pracę pieca, pompy cyrkulacyjne, grupy zabezpieczające instalację, czujki zewnętrzne, pompy mieszające.

Teraz zastanówmy się nad powierzchnią mieszkalną i gospodarczą przeznaczoną do ogrzania, ponieważ jest na głównym kryterium doboru urządzeń do produkcji ciepła. Ważna jest kubatura, ilość pomieszczeń ogrzewanych. Na ogół przyjmuje się, że moc potrzebna do ogrzania pomieszczeń jest w znaczący sposób mniejsza od mocy potrzebnej do ogrzania ciepłej wody użytkowej. Ze względu na mała podatność pieca na szybkie wahania temperatury wody w instalacji, do samego ogrzewania domu o wielkości do 250 m2 wystarczą nam piece o mocy od 7 do 14 KW. Oczywiście im mniejsza kubatura do ogrzania tym mniejszej mocy potrzebujemy.

Jednakże sama powierzchnia do ogrzania i wyliczenie potrzebnej do tego energii, to nie są jeszcze kompletne informacje. Następnym zagadnieniem jest ilość wody, jaką potrzebujemy do normalnej egzystencji, czyli, jak dużo łazienek będziemy projektowali i jak dużo osób będzie z nich korzystać. Można przyjąć, że w rodzinie 4 osobowej zużywa się około 400 –480 litrów wody na dobę. Z tego około 60 – 70 % wody będzie wodą ogrzaną. Jeżeli przewidujemy, że jednocześnie korzystać będzie z ciepłej wody więcej niż jedna osoba potrzebować będziemy pieca, który zabezpieczy nam około 150 – 200 l wody o temperaturze około 60 stopni C w ciągu dziesięciu minut. Oczywiście, jeżeli projektujemy dwie lub więcej łazienek z wannami to musimy założyć możliwość, że w tym samym czasie będą brane dwie kąpiele, to możemy przypuszczać, że ilość ta może być nie wystarczająca, bowiem średnio przyjmuje się około 80 – 120 litrów na kąpiel w wannie.

Kiedy już wiemy, jakie będziemy mieli zapotrzebowanie na ogrzewanie i podgrzanie wody, należy zastanowić się jakie mamy techniczne możliwości podłączenia instalacji grzewczej. Musimy się przede wszystkim zastanowić nad tym, jakim źródłem zasilania będziemy dysponować. Do wyboru mamy zazwyczaj energię elektryczną, gaz ziemny lub olej opałowy. Najbardziej ekonomicznymi źródłami zasilania są gaz i olej. Ciężko wskazać, które z tych paliw jest lepsze. Ze względu na wahania cen oleju, dysponując odpowiednio dużym zbiornikiem paliwa możemy koszty ogrzewania utrzymać na niższym poziomie niż ogrzewając dom gazem. Wiąże się to jednak z dodatkowymi kosztami zakupu zbiorników, zaprojektowaniem pomieszczenia kotłowni tak, by możliwe było okresowe tankowanie oraz dodatkowe wentylowanie zbiornika. To rozwiązanie jest jednak możliwe jedynie w przypadku posiadania domu, gdzie mamy pomieszczenie na kotłownię. Mieszkania nie dają takich możliwości. Jeżeli chodzi o zasilanie gazem nie możemy liczyć na obniżki cen, więc nie zyskamy na zmianach cen paliwa. Ogrzewanie gazowe jest jednak najmniej kłopotliwe z możliwych do zastosowania. Nie będziemy raczej mieli kłopotu z lokalizacją kotłowni – oprócz minimalnej kubatury i wentylacji praktycznie nie ma innych obostrzeń dotyczących kotłowni gazowych. Odpada nam kłopot z okresowym zamawianiem paliwa, oraz koszty dodatkowych urządzeń do pieca. Tu jednak, ze względu na bezpieczeństwo musimy się liczyć z okresowymi przeglądami kominiarskimi i gazowniczymi. Inna alternatywa, ogrzewanie elektryczne, jest najdroższe, mało wydajne i zalecane raczej do lokalnych nagrzewnic wody, nie zaś do ogrzania całych budynków. Jednakże czasem jest to jedyna możliwość ogrzania powierzchni mieszkalnej, np. w bloku, gdzie nie ma podłączenia do gazu, a lokatorzy nie mają na tyle miejsca, aby zafundować sobie kominek z odprowadzonymi grzejnikami.