Schodami w górę i w dół

Kiedyś schody były traktowane roboczo, jako zwyczajny ciąg komunikacyjny, zamykane często w klatkach schodowych, jako nieatrakcyjna, przechodnia część domu. A dziś nabrały szczególnego wymiaru, pełniąc swą funkcję użytkową stały się jednocześnie elementem kompozycji wnętrza i jego dekoracją. Różnorodne kształty stopni i balustrad, a także materiały, z których są one wykonane pozwalają tworzyć we wnętrzu niezwykle oryginalne formy. I, co najważniejsze, mogą stanowić niewątpliwą i bardzo wyeksponowaną ozdobę domu.

We współczesnych domach schody umieszczamy więc w otwartej przestrzeni, są częścią salonu, holu lub przenikają pomiędzy nimi. Sam kształt schodów wpływa na kompozycję i estetykę wnętrza, albo po prostu wynika z przyjętego stylu. Ciekawa forma schodów, odpowiednio wkomponowana w całość przestrzeni mieszkalnej może bardzo ją uatrakcyjnić.
Oczywiście największy efekt wizualny chcemy osiągnąć zwykle wykonując rzucające się w oczy schody, w części głównej domu, czyli zwykle w holu. Uwarunkowana jest ona jednak układem funkcjonalnym pomieszczenia, jego wielkością, a także rolą, jaką schody mają pełnić we wnętrzu. Inny kształt, szerokość i wysokość stopnia będą miały schody łączące poziomy tej samej kondygnacji, inny – reprezentacyjne schody prowadzące na wyższa kondygnację, a jeszcze inny – schody prowadzące do piwnicy, na antresolę czy poddasze. Niezależnie jednak od miejsca i kształtu schody powinny być solidne i trwałe, ponieważ mają nam służyć bezpiecznie przez długie lata. Nowoczesne technologie i sposoby łączenia różnych materiałów pozwalają na wykonanie okładziny schodów praktycznie ze wszystkich materiałów, które są dopuszczone do stosowania we wnętrzach, a do tego są trwałe i odporne na ścieranie i nacisk.

Tradycyjnie jako materiał okładziny schodów stosujemy drewno lub kamień. Dobrze prezentują się również połączenia tych materiałów. Natomiast ich wzbogacenie stalowymi lub szklanymi dodatkami potrafi diametralnie zmienić odbiór wizualny wnętrza. Zastosowane materiały powinny jednak mieć odbicie w charakterze przestrzeni, być spójne ze stylem domu, także tym zewnętrznym.
Ponieważ jednak, mimo walorów estetycznych, schody mają wciąż swoją podstawową formę, czyli są ciągiem komunikacyjnym, więc ważne jest, z jakiego materiału zostaną wykonane stopnie, ponieważ to po nich będziemy chodzić w górę i w dół tysiące razy. Decydując się na schody drewniane, należy wykorzystać drewno o dużej twardości. Do gatunków, które warto stosować zaliczymy – dąb, jesion, buk – z drzew występujących w naszej strefie klimatycznej oraz coraz częściej wykorzystywane drewna egzotyczne, ze względu na ich walory wizualne. Ciekawym materiałem stosowanym jako okładzina schodów jest naturalny kamień, granit lub marmur. Schody wykonane w ten sposób doskonale komponują się z balustradami ze stali nierdzewnej, która podkreśla chłodny charakter kamienia. Przy zastosowaniu kamienia polerowanego na stopniach należy zadbać o bezpieczeństwo – przy krawędzi należy wykonać antypoślizgowy pasek. We wnętrzach nowoczesnych możemy pokusić się o wykonanie stopni z blachy nierdzewnej lub szkła. Są to rozwiązania bardzo efektowne, a w połączeniu z elementami wykonanymi z ciemnego drewna – eleganckie i nowoczesne. Tak wykonane schody, zestawione z oszczędną, prostą balustradą są wizualnie lekkie, sprawiają wrażenie zawieszonych w powietrzu i doskonale harmonizują z meblami reprezentującymi styl modernistyczny. Najmniej ciekawym rozwiązaniem, a często stosowanym, jeśli chodzi o okładzinę schodów jest zastosowanie płytek ceramicznych, ze względu na szybkie niszczenie się fug i ścieranie oraz pękanie płytek.

Ważna jest także konstrukcja, na której będą się opierały nasze efektowne stopnie. Tu nie możemy do końca puścić wodzy fantazji, ponieważ nasz wybór będą determinowały pewne ograniczenia konstrukcyjne. Schody możemy podzielić, zgodnie z literaturą fachową, ze względu na kształt widziany w rzucie oraz na zastosowaną konstrukcję. Podział schodów ze względu na kształt obejmuje schody proste – jednobiegowe i dwubiegowe. Na planie koła możemy rozróżnić schody kręte umocowane do wspólnego wewnętrznego słupa lub policzkowe z tzw. duszą pośrodku.

Najczęściej spotykanymi są schody o konstrukcji żelbetowej, pełne, wykonywane na etapie już budowy budynku. Opierają się na dwóch kondygnacjach i mogą być zrealizowane jako zamknięte w klatce schodowej, przylegające do ściany lub mogą po prostu stanowić wolno stojącą formę. Schody wykonane w tej technologii sprawiają wrażenie ciężkich i mało efektownych, jednak dzięki odpowiedniej oprawie plastycznej i dobrze dobranym materiałom potrafią szybko zmienić swój wygląd. Mamy pewność ich dużej trwałości, a stopnie i ściany możemy ozdobić dowolnie. Takie schody nie są skazane na niepowodzenie wizualne, ponieważ dobrze rozplanowane także stworzą niezłe efekty. Inna, bardziej efektowna odmiana to także schody żelbetowe, ale wspornikowe, niepełne, przymocowane do jednej tylko ściany. Widok wyrastających ze ściany, przyklejonych stopni to żelbetowych, to ciekawa alternatywa dla tradycyjnych schodów, szczególnie w przestronnych salonach. Takie schody żelbetowe, dość rzadko spotykane, a mające szczególne walory wizualne – charakteryzują się jednostronnym umocowaniem, każdego stopnia oddzielnie do przylegającej ściany. Tak zaprojektowane dają duże możliwości nowoczesnych aranżacji. Są lekkie w formie i bardzo efektownie prezentują się w otwartych wnętrzach. Schody wspornikowe powinny być także, podobnie jak klasyczne, pełne, przewidziane na etapie projektowania domu. Proste stopnie obudowane drewnem lub kamieniem stanowią oryginalny element przestrzeni. Doskonale harmonizują z nowoczesnym wzornictwem mebli i elementów wyposażenia. Schody wspornikowe mogą być realizowane również w postaci schodów krętych, na planie koła, wokół dominującego słupa, z którym powiązane są wsparte na nim stopnie. Zaletą takiego rozwiązania jest niewielka przestrzeń, którą należy przeznaczyć na budowę wygodnych schodów. Dodatkowym elementem dopełniającym tę formę jest gięta poręcz, odpowiadająca kształtowi schodów, drewniana lub stalowa. Takie schody to właśnie pole do popisu w kwestii barierki. Można je pozostawić oryginalnie bez balustrady, jakby wisiały w przestrzeni, ale jedynie wtedy, kiedy w domu nie ma dzieci. W innych przypadkach balustrada może być najbardziej przyciągającym oko detalem dekoracyjnym, np. kuta na zamówienie u metaloplastyka. Może być także tradycyjnie drewniana, albo stanowić efektownie podświetlone połączenie drewna ze szkłem.